HAVELSAN EYEMINER, TEKNOFEST’te Kayıp Çocukları Aradı

TEKNOFEST Güneydoğu’da bir çocuk kaybolduğunda, güvenlik ekiplerinin elinde artık yalnızca anons sistemi yoktu. Kriz Merkezindeki görevliler çocuğun fotoğrafını sisteme yükledi, yapay zekâ ise geçmiş kamera kayıtlarında çocuğun izini sürdü. Bu aramayı yapan yazılım, HAVELSAN EYEMINER oldu.

HAVELSAN, 8 Ekim’de yayımladığı basın bülteniyle EYEMINER’ın Şanlıurfa GAP Havalimanı’ndaki festival alanında üstlendiği rolü ayrıntılarıyla açıkladı. Açıklama, birkaç gün önce ASELSAN’ın aynı alan için yaptığı açıklamayla birlikte okunduğunda, 1,3 milyon kişilik festivalin güvenliğinin iki ayrı katmanda kurulduğunu gösteriyor.

Festival alanında hangi analitikler çalıştı

HAVELSAN, festivalde EYEMINER ürün ailesinin üç bileşenini birlikte devreye aldı. EYEMINER VMS kamera ağının yönetimini, Video Analitik Sunucusu merkezi analizi, EYEMINER Gözcü ise sahadaki anlık analiz işini üstlendi. Şirket, bu yapıyı alandaki mevcut kamera ve kayıt sistemlerine entegre ettiğini belirtti.

HAVELSAN’ın ürün tanımına göre VMS, IP tabanlı kamera ağlarını tek bir video yönetim platformunda topluyor. Gözcü olarak da anılan EYEMINER BOX ise video analitiğini LLM tabanlı akıllı aramayla birleştiren, sahaya kurulan bir analiz kutusu. Bu son özellik, festivalde öne çıkan kayıp çocuk aramasının teknik zeminini oluşturuyor.

Bültene göre kameralar üzerinde birden fazla analitik senaryo aynı anda çalıştı:

• İnsan ve araç tespiti
• Yüz tespiti
• Şapkalı kişi ve çanta taşıyan kişi tespiti
• Silah tespiti
• Plaka tanıma

Kayıt tarafını ise sahaya yerleştirilen Ağ Video Kaydedici (NVR) cihazları destekledi. Şapka ve çanta gibi özelliklerin ayrı senaryolar olarak tanımlanması, sistemin kişileri yalnızca tespit etmekle kalmayıp görünüm özelliklerine göre de sınıflandırabildiğini gösteriyor. Bu da kalabalık içinde tarif üzerinden arama yapmayı mümkün kılıyor.

Listedeki en kritik başlık ise silah tespiti. Günde yüz binlerce kişinin girip çıktığı bir alanda bu senaryo, güvenlik ekiplerine bir tehdidi henüz kapıdayken fark etme imkânı tanıyor. Ancak bülten, festival boyunca silah tespiti senaryosunun kaç alarm ürettiğini ve bunların kaçının doğrulandığını paylaşmıyor.

Fotoğraftan güzergâha: kayıp çocuk araması nasıl çalıştı

Bültenin en somut operasyonel örneği kayıp çocuk vakaları. HAVELSAN’ın anlattığı iş akışı üç adımdan oluşuyor. Ekipler önce kayıp çocuğun fotoğrafını sisteme yükledi. EYEMINER ardından geçmiş kamera kayıtlarını taradı. Son adımda sistem, çocuğun izlediği güzergâhı ve kameraların önünden geçtiği zaman aralıklarını çıkardı.

Festivalin ölçeği, bu tür vakaları kaçınılmaz kılıyordu. HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar daha ilk gün alana yaklaşık 170 bin kişinin geldiğini tahmin etmişti. Şanlıurfa Valiliği de il genelindeki köy okullarından öğrencileri toplu ziyaretlerle festival alanına taşıdı. Binlerce çocuğun aileleri ve öğretmenleriyle aynı anda alanda bulunması, kayıp çocuk vakalarını güvenlik planlamasının olağan bir parçası haline getirdi.

191 bin metrekarelik bir alanda HAVELSAN EYEMINER’ın sunduğu yöntemin değeri açık. Klasik yöntemde operatörlerin onlarca kameranın saatlerce süren kaydını tek tek izlemesi gerekir. Yapay zekâ destekli arama ise aramayı çocuğun en son görüldüğü noktaya ve zamana doğrudan daraltabiliyor.

Ancak bülten, bu senaryonun sonuçları konusunda sessiz kalıyor. HAVELSAN; festival boyunca kaç kayıp çocuk vakası yaşandığını, bunların kaçının EYEMINER yardımıyla çözüldüğünü ve bir çocuğun bulunmasının ortalama ne kadar sürdüğünü paylaşmadı. Bülten, bu senaryoların Kriz Merkezindeki ekipler tarafından “değerlendirildiğini” söylemekle yetiniyor.

Aramanın hangi yöntemle yapıldığı da belirsiz. Fotoğraftaki çocuk, yüz eşleştirmesiyle mi yoksa kıyafet rengi ve boy gibi görünüm özellikleriyle mi bulundu, bültenden anlaşılmıyor. EYEMINER’ın kabiliyetleri arasında yüz tanıma ile kişi tespiti ve kara liste eşleştirmesi bulunuyor. Fakat festivalde bu modülün kullanıldığına dair açık bir ifade yer almıyor.

Aynı alan, iki şirket: ASELSAN’ın kamerası, HAVELSAN’ın analitiği

HAVELSAN’ın açıklaması, festival güvenliğine dair daha önce yayımlanan ASELSAN bülteniyle birlikte okunduğunda daha anlamlı hale geliyor. ASELSAN, alanın kendi geliştirdiği sabit ve hareketli kameralarla izlendiğini ve görüntülerin “TEKNOFEST Güvenlik Merkezine” aktarıldığını açıklamıştı. HAVELSAN ise görüntüleri “TEKNOFEST Kriz Merkezine” ilettiğini söylüyor.

İki bülten farklı merkez adları kullansa da tablo büyük ölçüde örtüşüyor. ASELSAN, görüntüleme ve izleme altyapısını öne çıkarıyor. HAVELSAN ise kendi sistemini “mevcut kamera ve kayıt sistemleriyle entegre” bir analitik katman olarak tanımlıyor. HAVELSAN’ın analiz ettiği kameraların tamamının ASELSAN’a ait olup olmadığı iki açıklamada da teyit edilmiyor.

Bu iş bölümü, TEKNOFEST Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar’ın kapanıştaki sözlerine de farklı bir boyut ekliyor. Bayraktar, katılımcıları ASELSAN teknolojisiyle tek tek sayabildiklerini söylemişti. HAVELSAN’ın bülteni ise insan analitiğini kendi senaryoları arasında sayıyor. 1,3 milyonluk sayımın hangi katmanda üretildiği bu nedenle tam olarak netleşmiş değil.

HAVELSAN’ın bültenindeki asıl ticari mesaj ise başka bir cümlede saklı. Şirket, festival deneyiminin büyük etkinliklerde mevcut kamera altyapılarının ilave kamera yatırımı gerektirmeden güçlendirilebileceğini gösterdiğini vurguluyor. Bu, HAVELSAN EYEMINER’ın donanımdan bağımsız, farklı marka ve modellerdeki kameralara eklenebilen bir yazılım katmanı olarak konumlandığı anlamına geliyor.

Bu yaklaşımın hedef kitlesi geniş. Stadyumlar, meydanlar, ulaşım merkezleri ve belediyelerin kent güvenliği ağları, çoğu zaman yıllar içinde farklı markalardan alınmış kameralardan oluşuyor. Bu yapıları sökmeden yapay zekâ analitiği eklemek, yeni bir kamera ağı kurmaktan çok daha düşük maliyetli bir yol sunuyor. TEKNOFEST, bu iddianın kalabalık bir sahada sınandığı ilk büyük vitrin oldu.

Festivalden okullara ve Afrika’ya

TEKNOFEST, HAVELSAN EYEMINER’ın ilk büyük saha deneyimi değil. Anadolu Ajansının haberine göre sistem bu yılın başında ilk ihracat sözleşmesiyle bir Afrika ülkesinde stratejik bir yolun güvenliği için görevlendirildi. Yurt içinde de Emniyet Genel Müdürlüğü’nün görüntüleme altyapısına entegre edilerek trafik yönetimi, kalabalık izleme ve sınır güvenliği gibi alanlarda kullanılıyor. HAVELSAN, derin öğrenme tabanlı algoritmaların 7/24 çalışmasıyla operatör yorgunluğu ve dikkat dağınıklığı nedeniyle gözden kaçabilecek ayrıntıların en aza indiğini vurguluyor.

Festival, sistemin bir sonraki durağını da işaret etti. HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, festival süresince Şanlıurfa Valiliği ile imzalanan protokol kapsamında EYEMINER’ın okul güvenliğinde erken uyarı sistemi olarak kullanılacağını açıkladı. İlk pilot uygulama kent merkezindeki bir okulda başladı. Sistem riskli durumları ve şüpheli davranışları otomatik tespit ederek yetkilileri önceden uyaracak.

Kullanım alanının festivalden okullara genişlemesi, veri koruma sorusunu da gündeme taşıyor. Yüz görüntüsünden üretilen biyometrik veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda özel nitelikli kişisel veri olarak tanımlanıyor. HAVELSAN’ın bülteni, festivalde toplanan görüntülerin ne kadar süre saklandığına ve bu kayıtlara kimlerin erişebildiğine dair bilgi içermiyor. Sistem okullara taşındığında bu soruların yanıtı, çocukların verisi söz konusu olduğu için daha da önem kazanacak.

Donanımla yazılımın ayrıştığı yeni güvenlik modeli

HAVELSAN EYEMINER’ın TEKNOFEST Güneydoğu’daki görevi, büyük etkinlik güvenliğinde yeni bir iş bölümünü görünür kıldı. Bir şirket kamerayı ve görüntüleme altyapısını kurarken, diğeri aynı görüntülerden tespit, alarm ve arama gibi analitik sonuçlar üretti. Kayıp çocuk araması, bu modelin sahada en somut karşılığını bulduğu örnek oldu.

Festival, HAVELSAN EYEMINER’ın kamu güvenliği pazarındaki konumunu da güçlendirdi. Emniyet altyapısı, Afrika ihracatı ve okul pilotunun ardından sistem artık 1,3 milyon kişilik bir etkinliği referans olarak gösterebiliyor.

Modelin gerçek başarısı ise bültenlerin paylaşmadığı rakamlarla ölçülecek. Kaç alarmın gerçek bir tehdide dönüştüğü, kaç kayıp çocuğun bu sistemle bulunduğu ve verilerin nasıl korunduğu açıklanmadıkça TEKNOFEST, EYEMINER için kanıtlanmış bir başarıdan çok güçlü bir referans olarak kalacak.

Sıkça Sorulan Sorular

EYEMINER nedir?

EYEMINER, HAVELSAN’ın geliştirdiği yapay zekâ destekli video yönetim ve analitik platformu. Ürün ailesi video yönetim sistemi (VMS), video analitik sistemi (VAS), sensör izleme modülü ve sahaya kurulan Gözcü kutusundan oluşuyor.

TEKNOFEST’te kayıp çocuklar nasıl arandı?

Kriz Merkezindeki ekipler, kayıp çocukların fotoğraflarını EYEMINER’a yükledi. Sistem geçmiş kamera kayıtlarını tarayarak çocukların izlediği güzergâhları ve kameraların önünden geçtikleri zaman aralıklarını çıkardı.

Festivalde yüz tanıma kullanıldı mı?

HAVELSAN’ın bülteni uygulanan senaryolar arasında yüz tespitini sayıyor. Ancak kayıp çocuk aramasında fotoğrafların yüz eşleştirmesiyle mi yoksa kıyafet gibi görünüm özellikleriyle mi karşılaştırıldığı açıklanmadı.

ASELSAN ve HAVELSAN’ın festivaldeki rolleri neydi?

ASELSAN, sabit ve hareketli kameralarla alanın izlendiğini ve görüntülerin Güvenlik Merkezine aktarıldığını açıkladı. HAVELSAN ise mevcut kamera ve kayıt sistemlerine EYEMINER’ı entegre ederek analitik katmanı sağladığını duyurdu.

EYEMINER başka nerede kullanılıyor?

Sistem Emniyet Genel Müdürlüğü’nün görüntüleme altyapısında trafik, kalabalık izleme ve sınır güvenliği gibi alanlarda kullanılıyor. İlk ihracatıyla Afrika’da bir yol güvenliği projesinde görev aldı ve Şanlıurfa’da okul güvenliği için pilot uygulaması başladı.