Bayraktar TB3 Sonoboy Atışını Mavi Balina-2026’da Tekrarladı
Baykar’ın gemiden kalkıp inebilen silahlı insansız hava aracı Bayraktar TB3, Doğu Akdeniz’de süren Mavi Balina-2026 Davet Tatbikatı’nda BAYKAR SAS POD ile sonoboy atışı gerçekleştirdi. Bayraktar TB3 sonoboy kabiliyetini ilk kez Eylül ayında sınamıştı. Bu kez sınav, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı uluslararası bir denizaltı savunma harbi tatbikatında yapıldı.
Atış, TB3’ün gemiden kalkış ve iniş kabiliyetinin ötesine geçerek denizaltı savunması gibi deniz görevlerine hazırlandığını gösteriyor. Ancak atılan sonoboy sayısı, sonoboyun tipi ve atışın sonuçlarına ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı.
Eylül’den Kasım’a iki atış
Bayraktar TB3, ilk sonoboy atışını 22 Eylül 2026’da gerçekleştirmişti. Denizkurdu-I/2026 Tatbikatı kapsamında Doğu Akdeniz’de TCG Anadolu’dan kalkan TB3, sol kanadının altındaki SAS POD ile iki sonoboy bırakmıştı. Baykar’ın açıklamasına göre TB3, o atışta yalnızca kendi bıraktığı sonoboylardan değil, bölgedeki bir deniz karakol uçağının bıraktığı sonoboylardan gelen akustik verileri de üzerindeki işleme mimarisiyle değerlendirmiş ve sualtı verilerini gerçek zamanlı olarak aktarmıştı.
Mavi Balina-2026’daki Bayraktar TB3 sonoboy atışı ise kabiliyetin bu kez çok uluslu bir denizaltı savunma tatbikatında sınanması anlamına geliyor.
| Denizkurdu-I/2026 | Mavi Balina-2026 | |
|---|---|---|
| Tarih | 22 Eylül 2026 | Kasım 2026 |
| Bölge | Doğu Akdeniz | Doğu Akdeniz |
| Kalkış noktası | TCG Anadolu | Açıklanmadı |
| Atma sistemi | SAS POD | SAS POD |
| Sonoboy sayısı | 2 | Açıklanmadı |
| Veri işleme | Kendi ve karakol uçağının sonoboy verileri | Tatlıoğlu’na göre test edildi |
Bayraktar TB3 sonoboy atışlarının iki farklı tatbikatta, farklı senaryolarla yapılması da önemli. Denizkurdu, Türk Deniz Kuvvetleri’nin kendi harekât kabiliyetini sınadığı bir tatbikat. Mavi Balina ise müttefik ve dost ülke unsurlarıyla birlikte yürütülen, doğrudan denizaltı savunma harbine odaklanan bir tatbikat. TB3’ün bu ikinci ortamda yer alması, kabiliyetin çok uluslu harekât ortamında da denendiği anlamına geliyor.
İki atış arasındaki iki aylık süre, kabiliyetin tek seferlik bir gösteri olarak kalmadığını, farklı tatbikat ortamlarında sistematik biçimde sınandığını gösteriyor.
Sonoboy ve SAS POD ne işe yarıyor?
Sonoboy, hava platformlarından denize bırakılan ve sualtındaki sesleri dinleyen bir akustik algılayıcı. Denize düştükten sonra suya bir hidrofon sarkıtan sonoboy, topladığı akustik verileri radyo bağlantısıyla uçağa ya da gemiye aktarıyor. Birden fazla sonoboyun belirli bir düzende atılmasıyla oluşturulan algılayıcı ağı, denizaltının yerinin belirlenmesini ve takip edilmesini sağlıyor.
Sonoboylar temelde iki gruba ayrılıyor. Pasif sonoboylar yalnızca dinleyerek denizaltının yaydığı sesleri yakalıyor ve varlığını hedefe belli etmiyor. Aktif sonoboylar ise suya ses dalgası gönderip yansımasını ölçerek hedefin mesafesini ve konumunu daha net belirliyor, ancak bu sırada kendi varlığını da açığa çıkarıyor. Baykar, TB3’ün hangi tip sonoboyları kullandığını açıklamadı.
Bu görev geleneksel olarak deniz karakol uçakları ve denizaltı savunma helikopterleriyle yürütülüyor. Bu platformlar etkili, ancak pahalı ve mürettebatlı. Saatlerce süren arama görevleri hem uçak hem de personel açısından ciddi bir yük oluşturuyor.
SAS POD, Baykar’ın millî imkânlarla geliştirdiği sonoboy atma sistemi. TB3’ün kanadı altına takılan pod, sonoboyların insansız hava aracından bırakılmasını sağlıyor. TB3’ün üzerindeki işleme mimarisi ise sonoboylardan gelen verilerin yalnızca aktarılmasını değil, platform üzerinde değerlendirilmesini de mümkün kılıyor.
Bu kombinasyon, insansız hava aracını denizaltı savunmasında pasif bir taşıyıcıdan çıkarıp ağın aktif bir parçası hâline getiriyor. TB3, mürettebatlı karakol uçaklarının yükünü paylaşabilir ve daha uzun süre bölgede kalarak arama alanını genişletebilir. Baykar’ın açıkladığı verilere göre TB3, 280 kilogram faydalı yük taşıyabiliyor ve 24 saatin üzerinde havada kalabiliyor.
Mavi Balina-2026’da denizaltı savunması
Mavi Balina, Türkiye’nin iki yılda bir ev sahipliği yaptığı uluslararası denizaltı savunma harbi tatbikatı. 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Doğu Akdeniz’de, Aksaz Deniz Üssü merkezli olarak düzenlenen tatbikat, bu yıl onuncu kez yapılıyor.
Tatbikata Türk Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik unsurlarının yanı sıra NATO Daimi Deniz Görev Grubu-2 bünyesindeki İspanya ve Yunanistan gemileri, ABD’ye ait bir harp gemisi ve Pakistan’a ait bir deniz karakol uçağı katılıyor. Türkiye’nin tatbikata katılan unsurları arasında 8 denizaltı, 11 harp gemisi, 5 helikopter, 3 deniz karakol uçağı, 2 insansız hava aracı ve 1 insansız sualtı aracı bulunuyor. Tatbikata 12 ülkeden 4.500’ü aşkın personel katılıyor.
Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, tatbikatta Bayraktar TB3 ve AKSUNGUR’un denizaltı savunması kapsamında test edildiğini açıkladı. Tatlıoğlu’na göre testler; insansız hava araçlarından sonoboy atılmasını, akustik sinyallerin işlenmesini ve denizaltıyla ortak harekâtı kapsadı.
Bu açıklama, Mavi Balina-2026’nın yalnızca bir sonoboy atışından ibaret olmadığını gösteriyor. İnsansız hava araçlarının denizaltılarla birlikte aynı senaryoda çalışması, gelecekteki denizaltı savunma harekâtında insanlı ve insansız unsurların birlikte nasıl kullanılacağına dair önemli veriler sunuyor.
İnsansız denizaltı savunmasında Türkiye
TB3, bu alanda sınanan tek Türk platformu değil. TUSAŞ’ın AKSUNGUR’u da Ekim ayında TURNAs-2026 Tatbikatı’nda ASELSAN’ın millî sonoboyu aselBUOY ile atış gerçekleştirmişti. AKSUNGUR’un bu atışını ve aselBUOY’un özelliklerini AKSUNGUR haberimizde ele almıştık.
İki platformun farklı rolleri bulunuyor. AKSUNGUR, kara üslerinden uzun süreli devriye görevleri için öne çıkarken, TB3 gemiden kalkabildiği için deniz görev grubuyla birlikte hareket edebiliyor. Bu da sonoboy kabiliyetini karadan uzak bölgelere taşıyabiliyor.
İnsansız hava aracından sonoboy atışı dünyada da sınırlı sayıda platformun gösterebildiği bir kabiliyet. Bu alanda bilinen en önemli örneklerden biri, General Atomics’in MQ-9B SeaGuardian’ı. TB3 ve AKSUNGUR’un atışları, Türkiye’nin bu alanda kendi platformları, kendi atma sistemi ve kendi sonoboyuyla kabiliyet geliştirdiğini gösteriyor.
Sualtındaki insansız sistemler de bu tabloyu tamamlıyor. Mavi Balina-2026’ya bir insansız sualtı aracı da katılıyor. Türkiye’nin insansız sualtı araçlarındaki son gelişmelerden birini STM NETA 300 haberimizde aktarmıştık.
TCG Anadolu ve TB3’ün denizdeki rolü
TB3, katlanabilir kanatları sayesinde TCG Anadolu gibi kısa pistli gemilerden kalkış ve iniş yapabilmek üzere tasarlandı. TB3’ün Kasım 2024’te TCG Anadolu’dan ilk kalkış ve inişini gerçekleştirmesiyle Türkiye, insansız hava aracı gemisi konseptinde önemli bir eşiği geçmişti.
Bayraktar TB3 sonoboy kabiliyeti bu konsepte yeni bir boyut kazandırıyor. TB3’ün ilk sonoboy atışının TCG Anadolu’dan kalkarak yapılması, geminin yalnızca bir insansız hava aracı taşıyıcısı değil, denizaltı savunmasına da katkı sunabilen bir platform hâline gelebileceğini gösteriyor. Gemiden kalkan bir TB3, görev grubunun etrafında sonoboy ağı kurarak denizaltı tehdidine karşı erken uyarı sağlayabilir.
Bu kabiliyetin önemi, Türkiye’nin denizaltı envanteriyle birlikte düşünüldüğünde daha da artıyor. Bölgede denizaltı sayısı arttıkça, bu denizaltıları tespit edebilecek ucuz ve yaygın algılayıcı ağlarına duyulan ihtiyaç da büyüyor.
Testten envantere
Mavi Balina-2026’daki atış, Bayraktar TB3 sonoboy kabiliyetinin Eylül’deki ilk denemenin ardından çok uluslu bir tatbikatta da sınandığını gösterdi. Ancak bu kabiliyetin envantere hangi takvimle gireceği belirsiz.
Önümüzdeki dönemde izlenecek başlıklar belli: TB3’ün kaç sonoboy taşıyabildiği, hangi sonoboy tiplerinin entegre edildiği, aselBUOY’un TB3’e entegrasyonu ve TB3’ün akustik veriyi işleyerek bir denizaltıyı tespit edip takip edebildiğinin gösterilmesi. Bu sorulara verilecek yanıtlar, TB3’ün denizaltı savunmasında destekleyici bir unsur mu yoksa tam teşekküllü bir arama platformu mu olacağını belirleyecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Bayraktar TB3 Mavi Balina-2026’da ne yaptı?
Bayraktar TB3, Doğu Akdeniz’de düzenlenen Mavi Balina-2026 Davet Tatbikatı’nda BAYKAR SAS POD ile sonoboy atışı gerçekleştirdi. Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu’na göre tatbikatta TB3 ve AKSUNGUR ile sonoboy atışı, akustik sinyal işleme ve denizaltıyla ortak harekât test edildi.
SAS POD nedir?
SAS POD, Baykar’ın millî imkânlarla geliştirdiği sonoboy atma sistemi. Bayraktar TB3’ün kanadı altına takılan pod, sonoboyların insansız hava aracından denize bırakılmasını sağlıyor.
Sonoboy nedir?
Sonoboy, hava platformlarından denize bırakılan ve sualtındaki sesleri dinleyen bir akustik algılayıcı. Topladığı verileri radyo bağlantısıyla uçağa ya da gemiye aktararak denizaltıların aranmasını ve takip edilmesini sağlıyor.
Bayraktar TB3 ilk kez mi sonoboy attı?
Hayır. Bayraktar TB3, ilk sonoboy atışını 22 Eylül 2026’da Denizkurdu-I/2026 Tatbikatı’nda TCG Anadolu’dan kalkarak gerçekleştirmişti. O atışta SAS POD ile iki sonoboy bırakılmıştı. Mavi Balina-2026’daki atış, kamuoyuna duyurulan ikinci atış oldu.
Mavi Balina-2026 nedir?
Mavi Balina-2026, Türkiye’nin iki yılda bir ev sahipliği yaptığı uluslararası denizaltı savunma harbi tatbikatı. 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Doğu Akdeniz’de düzenlenen tatbikata 8 denizaltı ve 4.500’ü aşkın personel katılıyor.