Türkiye’nin 20 Eurofighter Typhoon’u İçin Üretim Başladı
BAE Systems, 30 Temmuz 2026’da açıkladığı 2026 yılı ilk yarı finansal sonuçlarında Türkiye’nin Ekim 2025’te sipariş ettiği 20 adet Eurofighter Typhoon Tranche 4 için üretimin İngiltere’nin Lancashire bölgesindeki Samlesbury tesislerinde ve Eurofighter konsorsiyum ülkelerinde başlandığını doğruladı. Toplam değeri 8 milyar sterline (yaklaşık 10,7 milyar dolar) ulaşan tedarik paketinin ilk uçaklarının 2030’da Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmesi planlanıyor.
Üretim Başladı: Samlesbury’den İlk Adım
BAE Systems’ın İngiliz Hükümeti ile imzaladığı destek sözleşmesine göre Türkiye’nin Eurofighter Typhoon filosu için gerekli ilk bileşenlerin üretimine Lancashire’ın Samlesbury tesislerinde başlandı. Üretim, yalnızca BAE Systems hatlarıyla sınırlı kalmıyor; Eurofighter konsorsiyumunun diğer ortakları olan Almanya’daki Airbus Defence and Space, İspanya’daki Airbus tesisleri ve İtalya’daki Leonardo’nun üretim hatlarında da paralel biçimde sürüyor. Bu çok merkezli yapı, Eurofighter Typhoon’un doğasında var: her uçak, dört ortağın fabrikalarından çıkan bileşenlerin birleşimiyle hayat buluyor.
BAE Systems’ın Warton ve Samlesbury’deki Lancashire tesislerinde Türkiye’nin 20 Eurofighter Typhoon’u için ilk bileşenlerin üretimine başlandığı doğrulandı. Warton üssü de sürece dahil: bu tesis, GCAP’in (Global Combat Air Programme — Küresel Muharip Hava Programı) tasarım ve mühendislik faaliyetlerinin sürdüğü merkez olmasının yanı sıra Typhoon geliştirme çalışmalarının kalbi olmaya devam ediyor.
“İyi haber şu ki, artık GCAP’in nihai montajına başlayacağımız zamana kadar tüm üretim gereksinimlerimize sahibiz. Bu önemli bir gelişme. Üretim oranlarını ikiye katlama konusunda önceden bahsetmiştik ve Türkiye ile anlaşma sağlayarak bu yolda iyi ilerlediğimizi düşünüyorum.”
Charles Woodburn, BAE Systems CEO’su
8 Milyar Sterlinlik Anlaşmanın Kronolojisi
Süreç, 27 Ekim 2025‘te İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın Ankara’yı ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile imzalanan Türkiye-Birleşik Krallık Eurofighter Typhoon İş Birliği Anlaşması’yla resmî zemine oturdu. Türkiye, 20 adet yeni üretim Eurofighter Typhoon alımı için 8 milyar sterlin (yaklaşık 10,7 milyar dolar) tutarında anlaşma imzalamıştı. Londra bu anlaşmayı “NATO müttefikleri için iyi bir model” olarak nitelendirdi.
Ana alım sözleşmesinin ardından ikinci kritik adım Mart 2026‘da geldi. BAE Systems, Mart 2026’da Türkiye Cumhuriyeti ile Birleşik Krallık Hükümeti arasında, 2025 yılında imzalanan Typhoon savaş uçağı ve silah paketi anlaşmasına bağlı destek sözleşmesinin imzalandığını duyurdu. Ana yüklenici BAE Systems’a verilen yaklaşık 2,5 milyar sterlinlik bu sözleşme; yedek parça ve onarım, eğitim, teknik destek ile diğer ilgili hizmetleri kapsıyor.
Anlaşmanın toplam 8 milyar sterlinlik boyutuyla uçak başına yaklaşık 400 milyon sterline denk gelmesi Türkiye’de fiyat tartışmalarına yol açmıştı. Ancak savunma analistleri, bu rakamın salt 20 uçağın üretim maliyeti olmadığını; yedek parça, bakım ekipmanları, simülatörler, eğitim programları ve onlarca yıllık destek sözleşmelerini kapsayan kapsamlı bir lojistik paketin toplamı olduğunu vurguluyordu.
Teslimat Takvimi: 2030–2032
DefenceTurk’ün aktardığı teslimat takvimine göre 20 adet Tranche 4 Typhoon, Türk Hava Kuvvetleri’ne kademeli biçimde teslim edilecek:
| Yıl | Teslim Edilecek Uçak | Konfigürasyon |
|---|---|---|
| 2030 | 6 adet | Tranche 4 |
| 2031 | 8 adet | Tranche 4 |
| 2032 | 6 adet | Tranche 4 |
| Toplam | 20 adet | — |
Bu takvim, üretim süresinin gerçekçi bir yansıması. Bir Eurofighter Typhoon’un sipariş ile teslim arasındaki tipik süresi 4 ila 5 yıl. Türkiye’nin Ekim 2025’teki sipariş tarihinden itibaren hesaplandığında, 2030’daki ilk teslimat endüstriyel normlara tam oturuyor.
BAE Systems’ın Yarıyıl Sonuçlarında Türkiye
BAE Systems, 2026’nın ilk altı ayında satışlarını yüzde 9 artışla 15,8 milyar sterline taşıdı; rekor sipariş bakiyesi 84 milyar sterline ulaştı. Şirket yönetimi 2026 beklentilerini de yukarı revize etti.
Büyümenin motorlarından biri olan Hava (Air) segmenti, Türkiye siparişi dahil Typhoon ve F-35 üretimindeki hızlanmanın katkısıyla öne çıktı. Hava segmenti, 4,9 milyar sterlin satış geliriyle yüzde 11 büyüme kaydetti; temel FAVÖK yüzde 16 artarak 580 milyon sterline yükseldi. Segmentin H1 2026’daki yeni sipariş hacmi 6,8 milyar sterlin oldu: bu rakamın 2,5 milyar sterlini Türkiye destek sözleşmesinden, yaklaşık 2 milyar sterlini MBDA anlaşmalarından, 1 milyar sterlini ise F-35 programından geldi.
BAE CEO’su Woodburn, Türkiye anlaşmasının stratejik önemini net biçimde ortaya koydu. GCAP programında yer alan Tempest savaş uçağının nihai montaj aşamasına girilene kadar Typhoon üretiminin sürdürülebilmesi için hat doluluk oranının kritik öneme sahip olduğunu belirten Woodburn’e göre Türkiye bu tabloda belirleyici bir işlev üstleniyor.
Türkiye’nin Eurofighter Filo Yol Haritası
Türk Hava Kuvvetleri, yalnızca Tranche 4 alımıyla sınırlı kalmıyor. Önümüzdeki yıllarda birikimli teslimatların tamamlanmasıyla Türkiye, Avrupa’nın en kapsamlı Typhoon filolarından birine sahip olmayı hedefliyor:
- Katar’dan 12 Tranche 3A: AESA radarla donatılmış ikinci el uçaklar. 2026’dan itibaren teslim planlanıyor. Eğitim ve lojistik altyapısının kurulmasında kritik işlev üstlenecek.
- Umman’dan 12 adet (ihtiyaç fazlası): İngiltere’de modernizasyona alındıktan sonra 2028’den itibaren Türkiye’ye teslim edilmesi planlanıyor.
- İngiltere’den 20 Tranche 4 (yeni üretim): Bu haberin konusu. 2030–2032 teslimatı.
SavunmaTR’nin aktardığı değerlendirmeye göre tüm teslimatlar tamamlandığında Türkiye’nin 3–4 yıl içinde toplam 44 ila 56 Eurofighter Typhoon’a sahip olması öngörülüyor. Bu, Türk Hava Kuvvetleri tarihinde F-16 dışında bir tiplerde edinilmiş en büyük filo.
TUSAŞ-BAE Systems Ortaklığı: Typhoon’un Ötesine Uzanan Bağ
Eurofighter Typhoon için imzalanan sözleşmenin ardından, Kasım 2025’te TUSAŞ ile BAE Systems insansız hava sistemleri ve ilgili teknolojiler alanında iş birliği yapmak üzere Mutabakat Zaptı imzaladı. Bu adım, Typhoon tedarikiyle eş zamanlı gerçekleşmesi nedeniyle savunma analistleri tarafından iki ülkenin daha geniş bir savunma ortaklığına yöneldiğinin işareti olarak okundu.
Türkiye’nin Typhoon tedarikinden doğan savunma sanayii bağlantılarının bir diğer boyutu mühimmat entegrasyonu. Türkiye’nin yerli güdümlü silahlarının (başta GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN gibi hava-hava füzeleri) Typhoon’a entegrasyonu ve bu yolla Avrupa pazarına açılma ihtimali, savunma sanayii çevrelerinde tartışılmaya başlandı. BAE Systems’ın KAAN programında uzun süredir teknik danışmanlık sağladığı da bilinmektedir.
Stratejik Bağlam: F-35 Sonrası ve KAAN Öncesi Köprü
Türkiye’nin Typhoon kararı, 2019’dan bu yana şekillenen bir dönüşümün çıktısı. Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından ABD tarafından F-35 programından çıkarıldı. Bu karar Türk Hava Kuvvetleri için gelecek on yılın planlamasını yeniden yazmayı gerektirdi: F-35 boşluğu nasıl doldurulacak, bu arada geliştirilen KAAN ne zaman göreve girecek?
Typhoon cevabı bu iki soru arasındaki boşluğu kapatıyor. KAAN’ın seri teslimatlarının 2028 sonunda başlayıp 2033’te tam yerli motorla taçlanması planlandığı göz önüne alındığında, Türk Hava Kuvvetleri’nin bu sürede güçlü, modern ve yerleşik teknolojiye sahip bir geçiş platformuna ihtiyacı var. Typhoon tam da bu rolü üstleniyor. Üstelik Tranche 4 konfigürasyonu, P1E standartlarıyla 4,5 nesle yakın kabiliyetler taşıyor: AESA radar, elektronik harp paketi, modern müdahale kapasitesi.
Öte yandan bu satın alım, Türkiye-İngiltere ikili ilişkisinin savunma ayağını niteliksel olarak dönüştürüyor. İngiltere’nin GCAP programında Japonya ve İtalya ile birlikte yer alması, Türkiye’nin bu programın yakın çevresinde kalmasına da potansiyel bir zemin yaratabilir. Analistler, Typhoon anlaşmasının uzun vadede Türkiye-İngiltere savunma ekosistemini derinleştirdiğini ve Türkiye’nin Batılı havacılık teknoloji zincirine entegrasyonunu hızlandırdığını vurguluyor.
