ASELSAN DERİNGÖZ, Fırat’ta Sualtı Keşfinde
ASELSAN DERİNGÖZ Otonom Sualtı Aracı, Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinde Fırat Nehri’nde keşif ve gözetleme görevinde bulundu. ASELSAN DERİNGÖZ Fırat Halfeti görevinde, araç suyun altında kalan tarihi dokuyu görüntüleyerek bölgenin doğal ve kültürel mirasına dair bir kayıt oluşturdu.
Neden Halfeti? Suyun Altındaki Kadim Şehir
DERİNGÖZ’ün görev yaptığı Halfeti, sıradan bir nehir kıyısı yerleşimi değil. İlçenin eski yerleşim alanının bir bölümü, Birecik Barajı’nın doldurulmasıyla 1999-2000 yıllarında suyla kaplandı; tarihi minare ve yapı kalıntıları bugün hâlâ “Batık Halfeti” olarak bilinen bu alanda suyun altında duruyor. DERİNGÖZ’ün buradaki keşif görevi, dolayısıyla soyut bir teknoloji gösterimi değil, gözle görülemeyen bir kültürel mirası kayıt altına alma çabası.
Bu tercih, ASELSAN’ın DERİNGÖZ’ü tanıtırken askeri bağlamın dışına çıkmasını da açıklıyor: bir savunma sanayii ürününün kamuoyuyla en çok bu tür sivil ve duygusal bağ kuran senaryolarda buluşması, aracın günlük hayattaki potansiyel kullanım alanlarını somutlaştırıyor. Batık Halfeti gibi bölgeler, Türkiye’nin farklı coğrafyalarında benzer baraj göllerinin altında kalan başka yerleşimlerin de gelecekte benzer şekilde belgelenebileceğine işaret ediyor; bu da DERİNGÖZ’ün yalnızca askeri değil, kültürel mirasın korunması ve tanıtılması alanında da bir araç olarak konumlanabileceğini gösteriyor.
DERİNGÖZ’ün Askeri Kökeni: Mayın Avından Nehre
DERİNGÖZ, kökeni itibarıyla sivil bir keşif aracı değil. ASELSAN, Türkiye’nin ilk otonom sualtı aracı olan DERİNGÖZ’ün ilk dalışlı sistem testlerini Mart 2024’te başarıyla tamamladı. Nisan 2026’da ise araç, tam otonom şekilde yürütülen saha testlerinde dip ve demirli deniz mayınlarını yüksek hassasiyetle tespit etti; bu başarı, sualtı tehditlerine karşı geliştirilen karşı tedbir faaliyetlerinin insan hayatını riske atmadan yürütülebileceğini gösterdi.
Halfeti’deki bu keşif görevi, aynı aracın askeri mayın avcılığından tamamen sivil bir kültürel keşif senaryosuna taşındığı ilk kamuya açık vitrinlerden biri. ASELSAN’ın DERİNGÖZ’ü baştan hem askeri hem sivil kullanım için modüler bir platform olarak tasarlaması, bu geçişi mümkün kılıyor.
Teknik Profil: 600 Metre, 24 Saat, 100 Km
DERİNGÖZ, 600 metre derinliğe kadar inebiliyor; bu derinlik, birçok denizaltının erişemediği bir seviye. Araç, 5,5 knot azami hıza ve 3 knot tarama hızına ulaşabiliyor ve 24 saat kesintisiz görev yapabiliyor; ek bataryalarla bu süre daha da uzatılabiliyor. Yaklaşık 100 kilometre yarıçapında bir operasyon alanına sahip olan DERİNGÖZ, kablolu ve kablosuz olmak üzere iki farklı konfigürasyonda kullanılabiliyor.
Aracın optik ve sonar görüntüleme sistemleri, hassas navigasyon yeteneğiyle birleşerek hem askeri keşif hem de Halfeti örneğinde görüldüğü gibi kültürel ve bilimsel amaçlı görüntüleme için uygun bir altyapı sunuyor. Özelleştirilebilir görev faydalı yükleri, aracın araştırma, boru hattı incelemesi, liman-üs koruma gibi farklı senaryolara uyarlanmasını sağlıyor.
Sonuç
DERİNGÖZ’ün Fırat’taki bu görevi, Türkiye’nin ilk otonom sualtı aracının mayın avcılığı gibi askeri bir kullanım alanından, suyun altında kalan bir kültürel mirası belgelemeye uzanan geniş bir yelpazede çalışabildiğini gösteriyor. ASELSAN’ın bu görevi kamuoyuyla paylaşması, aracın sivil kullanım potansiyelini somut bir örnekle sergilerken, Mavi Vatan teknolojilerinin denizlerin ötesinde nehirlere de taşınabildiğini ortaya koyuyor. Aracın teknik özelliklerine ilişkin ayrıntılara ASELSAN’ın kurumsal sitesinden ulaşılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
DERİNGÖZ, Fırat Nehri’nde ne yaptı?
ASELSAN’ın açıklamasına göre DERİNGÖZ Otonom Sualtı Aracı, Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinde Fırat Nehri’nde keşif ve gözetleme görevinde bulunarak suyun altında kalan tarihi dokuyu görüntüledi.
Halfeti neden suyun altında kalan bir tarihi bölgeye sahip?
Halfeti’nin eski yerleşim alanı, Birecik Barajı’nın doldurulmasıyla 1999-2000 yıllarında kısmen sular altında kaldı. Bölgedeki tarihi minare ve yapı kalıntıları bugün hâlâ suyun altında görülebiliyor.
DERİNGÖZ’ün teknik özellikleri nedir?
DERİNGÖZ, 600 metre derinliğe kadar inebiliyor, 5,5 knot azami hıza ve 3 knot tarama hızına ulaşabiliyor. Araç 24 saat kesintisiz görev yapabiliyor ve yaklaşık 100 kilometre yarıçapında operasyon alanına sahip.
DERİNGÖZ daha önce hangi görevlerde kullanıldı?
DERİNGÖZ, Mart 2024’te ilk dalışlı sistem testlerini tamamladı ve Nisan 2026’da tam otonom şekilde dip ve demirli deniz mayınlarını başarıyla tespit etti. Araç ayrıca boru hattı incelemesi ile liman ve üs koruma gibi görevlerde de kullanılabiliyor.
