STM NETA 300, Kaş’ta Batık Tankı Görüntüledi

STM’nin millî imkânlarla geliştirdiği hafif insansız otonom sualtı aracı STM NETA 300, Antalya’nın Kaş ilçesindeki Güvercin Adası açıklarında gerçekleştirdiği sualtı keşfinde batık bir tankı görüntüledi. Arama kurtarma ile batık tespit ve teşhis faaliyeti kapsamında görev yapan araç, keşfi otonom olarak tamamladı.

Görüntülenen tankın kendine özgü bir hikâyesi var. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterindeki kullanım ömrünü tamamlayan tank, 2017’de dalış turizmine katkı sağlamak ve yapay resif oluşturmak amacıyla Kaş Güvercin Adası açıklarında deniz tabanına yerleştirilmişti. Dalgıçların bildiği bu batık, bu kez bir insansız sualtı aracının sensörleriyle görüntülendi.

Batık tank neden önemli?

Bir batık tankın görüntülenmesi ilk bakışta bir tanıtım görüntüsü gibi görünebilir. Ancak bu görev, aracın asıl işinin küçük ölçekli bir provasını oluşturuyor. Deniz tabanında bir nesnenin bulunması, ne olduğunun anlaşılması ve görüntülenmesi, mayın avının da temel adımları.

Bu süreç üç aşamadan oluşuyor:

1. Tespit: Sonar taramasıyla deniz tabanında olağan dışı bir nesnenin varlığı belirleniyor.
2. Sınıflandırma: Nesnenin boyutu ve şekli değerlendirilerek mayın benzeri bir tehdit olup olmadığı ayırt ediliyor.
3. Teşhis: Yakın mesafeden yüksek çözünürlüklü görüntüleme yapılarak nesnenin ne olduğu kesinleştiriliyor.

Konumu bilinen bir batık, bu zincirin gerçek deniz koşullarında sınanması için uygun bir hedef sunuyor. Aracın taramada nesneyi bulması, otonom olarak yakınına yönelmesi ve görüntülemesi, aynı adımların bir mayına karşı da işleyebileceğini gösteriyor. STM de bu faaliyetle aracın sualtı keşfi, nesne tespiti ve görüntüleme kabiliyetlerini gerçek deniz koşullarında bir kez daha ortaya koyduğunu vurguluyor.

Arama kurtarma boyutu da ayrıca önem taşıyor. Bir deniz kazasının ardından batan bir geminin ya da hava aracının yerinin hızla belirlenmesi, insanlı dalış operasyonlarının daha güvenli ve hedefli biçimde planlanmasına imkân tanıyor.

NETA 300’ün altı haftası

Kaş’taki keşif, NETA 300’ün son haftalarda geçtiği bir dizi önemli adımın son halkası.

İlk adım, Ekim ayında Antalya’da düzenlenen TURNAs-2026 Tatbikatı’ydı. NETA 300, tatbikatın ön kuvvet harekâtında görev aldı. Gelişmiş sonar sistemleri ve yüksek çözünürlüklü sensörleriyle intikal rotası üzerindeki mayın ve mayın benzeri sualtı tehditlerini otonom olarak tespit ve teşhis eden araç, ana deniz unsurlarının seyir güvenliğine katkı sağladı. Araç, tatbikatta deniz tabanı harbi kapsamında kritik tesislerin güvenliğine yönelik görevler ve boru hatlarının incelenmesinde tarama ve tespit faaliyetleri de yürüttü.

İkinci adım, Kasım başında Paris’te düzenlenen EURONAVAL 2026 oldu. STM, NETA’yı fuarda uluslararası deniz kuvvetleri temsilcilerine tanıttı.

Kaş’taki keşif ise üçüncü adım. Bu kez araç, askerî bir tatbikat ortamı yerine gerçek bir batığı hedef alarak arama kurtarma ve batık tespit kabiliyetlerini gösterdi.

Bu süreçte bir sözleşme de imzalandı. Araç için ilk yurt içi satış sözleşmesi imzalandı ve NETA 300 Türk Deniz Kuvvetleri bünyesinde görev yapacak. Ancak sözleşmenin adedi, tutarı ve teslimat takvimi açıklanmadı.

Teknik profil

Araç, adını denizcilikte “düzgün, emniyetli ve her zaman hazır” anlamlarına gelen NETA tabirinden alıyor. STM’nin açıkladığı temel özellikler şöyle:

Aracın sensör yapısı, deniz tabanını sistematik olarak taramaya yönelik tasarlandı. Yandan taramalı sonar, aracın iki yanındaki geniş bir şeridi tarayarak deniz tabanının akustik bir görüntüsünü oluşturuyor. Boşluk doldurma sonarı ise yandan taramalı sonarın kör kaldığı, aracın tam altındaki alanı kapatıyor. Sentetik açıklıklı sonar entegrasyonu da daha geniş bir tarama alanında yüksek çözünürlüklü görüntü elde etme imkânı sunuyor.

Aracın kompakt yapısı da operasyonel bir avantaj sağlıyor. İki kişi tarafından taşınabilen araç, büyük bir destek gemisine ihtiyaç duymadan küçük botlardan ya da kıyıdan suya indirilebiliyor. Bu, özellikle liman savunması ve kıyıya yakın mayın taraması gibi görevlerde hızlı konuşlanma anlamına geliyor.

NETA 300, STM’nin NETA ailesinin bir üyesi. STM’nin açıklamasına göre NETA ailesi, 100 ile 1.000 metre arasındaki derinliklerde sığ, orta ve derin su görevlerini icra edebilen araçlardan oluşuyor.

Askerî ve sivil kullanım

NETA 300’ün kullanım alanları hem askerî hem de sivil görevleri kapsıyor.

Askerî alanda araç; istihbarat, keşif, gözetleme, mayın karşı tedbirleri ve liman savunması görevlerinde kullanılabiliyor. Mayın karşı tedbirleri, bu görevler içinde en kritik olanı. Karadeniz’deki savaşın başından bu yana bölgede sürüklenen mayınlar ticari gemiler için ciddi bir tehdit oluşturdu. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan bu tehdide karşı ortak bir mayın karşı tedbirleri görev grubu kurmuştu.

TURNAs-2026’da öne çıkan deniz tabanı harbi kavramı da giderek önem kazanıyor. Deniz tabanındaki boru hatları ve kablolar, enerji ve iletişim altyapısının kritik bir parçası. Bu altyapının düzenli olarak incelenmesi ve olası bir müdahalenin tespit edilmesi, otonom sualtı araçlarının üstlenebileceği görevler arasında yer alıyor.

Sivil alanda ise araç; deniz tabanı araştırmaları, boru hatlarının incelenmesi, yenilenebilir enerji tesislerinin denetimi ve deniz arkeolojisi gibi görevlerde kullanılabiliyor. Kaş’taki batık tank görüntüsü, aracın bu son alandaki potansiyeline de işaret ediyor. Türkiye kıyılarındaki zengin batık mirası, otonom sualtı araçları için geniş bir araştırma alanı sunuyor.

NETA’dan TENGİZ’e: STM’nin insansız deniz ailesi

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, NETA 300’ü şirketin insansız deniz sistemleri ailesinin ilk üyesi olarak tanımladı ve aracı kısa sürede geliştirdiklerini belirtti. Güleryüz’e göre STM, askerî denizcilikteki köklü mühendislik tecrübesini yapay zekâ ve otonomi teknolojileriyle birleştirerek bu alanda yeni sistemler geliştiriyor.

Güleryüz, ailenin yeni üyelerini de açıkladı. STM, NETA’nın ardından insansız denizaltı TENGİZ ve kamikaze insansız deniz aracı YAKTU ile ürün ailesini genişletiyor. TENGİZ’in teknik özellikleri henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. YAKTU ise 50 knotun üzerinde sürate ve sürü kabiliyetine sahip bir kamikaze insansız deniz aracı olarak geçtiğimiz haftalarda EURONAVAL’da da sergilendi.

Bu üç sistem birlikte değerlendirildiğinde, STM’nin sualtından suüstüne uzanan bir insansız deniz sistemleri portföyü oluşturduğu görülüyor. NETA sualtında keşif ve mayın avı, YAKTU ise suüstünde taarruz için konumlanıyor. İnsansız denizaltı TENGİZ’in görev profili ise henüz açıklanmadı.

Sahadan envantere

NETA 300’ün Kaş’taki batık tank keşfi, aracın tespit, sınıflandırma ve teşhis zincirini gerçek deniz koşullarında bir kez daha gösterdi. TURNAs-2026’daki mayın tespiti ve EURONAVAL’daki tanıtımın ardından gelen bu görev, aracın hem askerî hem de sivil kullanım için olgunlaştığına işaret ediyor.

Önümüzdeki dönemin asıl göstergesi ise Türk Deniz Kuvvetleri’ne yapılacak teslimatlar olacak. İlk yurt içi satış sözleşmesinin ayrıntıları ve teslimat takvimi, NETA 300’ün envanterde ne ölçüde yer alacağını belirleyecek. TENGİZ’in ilk kez kamuoyu önüne çıkacağı tarih de STM’nin insansız deniz ailesinin bir sonraki adımı olarak takip edilecek.

Sıkça Sorulan Sorular

STM NETA 300 nedir?

STM NETA 300, STM’nin millî imkânlarla geliştirdiği hafif insansız otonom sualtı aracı. Araç, 300 metre derinlikte 24 saate kadar görev yapabiliyor, 5 knot sürate ulaşabiliyor ve iki kişi tarafından taşınabiliyor.

STM NETA 300 Kaş’ta neyi görüntüledi?

STM NETA 300, Antalya’nın Kaş ilçesindeki Güvercin Adası açıklarında gerçekleştirdiği otonom keşifte batık bir tankı görüntüledi. Tank, Türk Silahlı Kuvvetleri’ndeki kullanım ömrünü tamamladıktan sonra 2017’de dalış turizmine katkı sağlamak ve yapay resif oluşturmak amacıyla deniz tabanına yerleştirilmişti.

STM NETA 300 hangi görevlerde kullanılıyor?

Araç, askerî alanda istihbarat, keşif, gözetleme, mayın karşı tedbirleri ve liman savunması görevlerinde kullanılabiliyor. Sivil alanda ise deniz tabanı araştırmaları, boru hatlarının incelenmesi, yenilenebilir enerji tesislerinin denetimi ve deniz arkeolojisi gibi görevlerde yer alabiliyor.

STM NETA 300 Türk Deniz Kuvvetleri envanterine girecek mi?

Evet. STM NETA 300 için ilk yurt içi satış sözleşmesi imzalandı ve araç Türk Deniz Kuvvetleri bünyesinde görev yapacak. Sözleşmenin adedi, tutarı ve teslimat takvimi açıklanmadı.