AKSUNGUR aselBUOY Bıraktı: Denizaltı Avında Yeni Eşik

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin (TUSAŞ) geliştirdiği AKSUNGUR, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının TURNAs-2026 Tatbikatı kapsamında Antalya açıklarına ASELSAN üretimi aselBUOY sonobuoylarını bıraktı. AKSUNGUR aselBUOY görevinde toplanan akustik veriler uydu üzerinden Ankara’ya aktarıldı ve burada işlenerek su altı hedefler tespit edildi.

TUSAŞ’a göre bu görevle aselBUOY ilk kez bir insansız hava aracından atılmış oldu. Görev, millî bir İHA’nın, millî bir motorla, millî bir sensörü denize bırakıp verisini yüzlerce kilometre uzaktaki bir merkeze taşıdığı uçtan uca bir denizaltı tespit zincirini sahada gösterdi.

TURNAs-2026’da görev adım adım

AKSUNGUR, görev için Ankara’dan havalandı ve uydu kontrolüyle Antalya açıklarındaki görev bölgesine intikal etti. Platform, ASELSAN’ın geliştirdiği 3 adet aselBUOY 100P Sualtı Akustik Dinleme Sistemi ile 1 adet sonobuoy taşıyordu. Görevde millî motor TEI-PD170 kullanıldı. Uydu kontrolü, AKSUNGUR aselBUOY görevinin en kritik unsurlarından biri. Görüş hattına bağlı veri bağlarıyla yönetilen İHA’lar, kontrol istasyonundan ancak belirli bir mesafe uzaklaşabiliyor. Uydu bağlantısı ise platformun iç bölgelerdeki üslerden kalkıp yüzlerce kilometre uzaktaki deniz alanlarında görev yapabilmesine imkân tanıyor.

TUSAŞ’ın açıklamasına göre görev şu aşamalardan oluştu:

1. Bırakma: AKSUNGUR, görev bölgesinde 1.000 feet irtifaya alçaldı ve üzerindeki pod ile taşıdığı sistemleri denize bıraktı.
2. Dinleme: Platform ardından 6.000 feet irtifaya yükselerek sinyal dinleme aşamasına geçti.
3. Aktarma: Görev bölgesinde yaklaşık dört saat uçan AKSUNGUR, aselBUOY’lardan aldığı verileri Ankara’daki Yer Kontrol İstasyonu’na entegre akustik veri aktarım merkezine iletti.
4. İşleme: Merkezde işlenen akustik veriler üzerinden su altı hedefler tespit edildi.

Bu zincirde irtifa değişimi önemli bir ayrıntı. Sonobuoylar, denize doğru noktada ve güvenli şekilde ulaşabilmeleri için alçak irtifadan bırakılıyor. Dinleme aşamasında ise platformun daha yüksek bir irtifaya çıkması, sonobuoyların VHF vericileriyle daha geniş bir alanda bağlantı kurmasını kolaylaştırıyor.

Görev, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 19-27 Ekim tarihlerinde Antalya Körfezi ve Doğu Akdeniz’de düzenlediği İnsansız Deniz Sistemleri Tatbikatı TURNAs-2026 kapsamında yapıldı. Tatbikata 18 gemi ve 11 hava vasıtasının yanı sıra 9 insansız hava aracı, 7 insansız sualtı aracı ve 9 insansız deniz aracı katılıyor. Millî savunma sanayiinden 17 firma ise tatbikata 41 sistemle iştirak ediyor.

aselBUOY nedir?

Sonobuoy, hava ya da su üstü platformlarından denize bırakılan ve su altını dinleyen sarf edilebilir bir sensör. Denize düştükten sonra belirlenen derinliğe bir hidrofon indiriyor, yüzeyde kalan şamandıra ise topladığı akustik veriyi telsizle platforma aktarıyor.

ASELSAN’ın ürün tanımına göre aselBUOY, deniz karakol uçakları ya da su üstü gemilerinden atılabilecek şekilde geliştirilmiş NATO-A boyutunda pasif ve yönlü bir sonobuoy. Sistemin temel özellikleri şöyle:

• Dinleme: İki farklı çalışma derinliğinde, yatay düzlemde 5-2400 Hz frekans bandında yönlü akustik bilgi topluyor.
• Haberleşme: Verileri 96 farklı VHF kanalından biri üzerinden anlık olarak hava ve su üstü platformlarına iletiyor.
• Programlama: Çalışma derinliği, haberleşme kanalı ve çalışma süresi atılmadan önce programlanabiliyor.
• Sarf edilebilirlik: Programlanan süre dolduğunda kendi kendini batırıyor.

“Pasif ve yönlü” ifadesi, sistemin kendisi ses yaymadan yalnızca dinlediğini ve sesin hangi yönden geldiğini belirleyebildiğini anlatıyor. Bu, denizaltının varlığının fark edilmesini zorlaştırıyor. Birden fazla yönlü sonobuoy aynı bölgeye bırakıldığında, her birinin ölçtüğü yönlerin kesişimiyle hedefin konumu daha hassas biçimde belirlenebiliyor. AKSUNGUR’un üç aselBUOY’u birlikte bırakması da bu mantıkla örtüşüyor.

ASELSAN, aselBUOY P’nin seri üretime geçtiğini ve sonobuoyların farklı hava platformlarından bırakılmasını sağlayan modüler atıcı sistem ASELBUOY POD’u duyurmuştu.

TB3 ile AKSUNGUR: Denizaltı avında iki farklı mimari

AKSUNGUR’un görevi, Türkiye’de İHA’dan yapılan ilk sonobuoy atışı değil. Bayraktar TB3, Eylül ayındaki Denizkurdu-I/2026 Tatbikatı’nda TCG Anadolu’dan havalanarak Baykar’ın geliştirdiği SAS POD sistemiyle iki sonobuoy atmıştı. TB3’ün kullandığı sonobuoyların türü ise açıklanmamıştı. TUSAŞ’ın “ilk” vurgusu bu nedenle aselBUOY özelinde anlam taşıyor.

İki görev arasındaki asıl fark, verinin nerede işlendiği. TB3, kendi bıraktığı sonobuoyların yanı sıra deniz karakol uçağının bıraktıklarından gelen verileri de üzerindeki sonobuoy işleme birimiyle işledi. AKSUNGUR ise topladığı veriyi uydu üzerinden Ankara’ya taşıdı ve işleme yer istasyonunda yapıldı.

Her iki yaklaşımın da kendine özgü avantajları bulunuyor:

• Platform üzerinde işleme: Sonucu sahadaki unsurlara en kısa sürede ulaştırıyor ve uydu bağlantısına bağımlılığı azaltıyor.
• Merkezde işleme: Daha güçlü işleme altyapısının ve uzman akustik analistlerin kullanılmasına imkân tanıyor, platformun ağırlık ve güç yükünü hafifletiyor.

Platformların doğası da bu farkı açıklıyor. TB3, gemiden kalkıp inebilen ve filoya yakın görev yapan bir SİHA. AKSUNGUR ise karadan kalkıp uydu kontrolüyle uzak deniz alanlarına uzanabilen, uzun havada kalış süresine sahip bir platform. Biri filonun yakın çevresini, diğeri ise geniş deniz alanlarını gözetleme ihtiyacına yanıt veriyor.

Bu nedenle iki platform birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısı olarak öne çıkıyor. AKSUNGUR aselBUOY entegrasyonu açık denizde uzun süreli arama yapabilirken, TB3 tespit edilen bir temasın filoya yakın bölgede takibini sürdürebilir. Deniz karakol uçakları ve SH-70 helikopterleriyle birlikte düşünüldüğünde bu yapı, Türk Deniz Kuvvetleri’ne katmanlı bir denizaltı savunma harbi ağı kurma imkânı sunuyor.

Beş yıllık bekleyiş ve deniz karakol uçaklarıyla müşterek görev

AKSUNGUR’a denizaltı savunma harbi kabiliyeti kazandırılması uzun süredir gündemdeydi. TUSAŞ, 2021’de AKSUNGUR’a Deniz Kuvvetleri Komutanlığı için sonobuoy atma ve dinleme kabiliyetlerinin entegre edildiğini ve ilk atışın o yılın sonuna kadar yapılmasının hedeflendiğini açıklamıştı. Daha sonraki bir planlama raporunda da AKSUNGUR için 1 aktif ve 4 pasif sonobuoyu işleyebilecek sistemin geliştirmesinin tamamlandığı ve gösterimin Mayıs 2025’te yapılmasının planlandığı belirtilmişti.

AKSUNGUR aselBUOY görevinde taşınan sistemler de bu hedefle dikkat çekici bir paralellik taşıyor. AKSUNGUR, 3 aselBUOY’un yanında türü belirtilmeyen 1 sonobuoy daha taşıdı. Ancak dördüncü sonobuoyun aktif bir sistem olup olmadığı açıklanmadı.

TUSAŞ’ın açıklaması, görevin bir başka boyutunu da öne çıkarıyor: deniz karakol uçaklarıyla müşterek görev. Şirkete göre çalışmalar, AKSUNGUR’un uzun havada kalış, yüksek faydalı yük kapasitesi ve uydu üzerinden kontrol kabiliyetlerinin deniz karakol uçaklarıyla birlikte görev icrasındaki önemini ortaya koydu.

Bu rol dağılımı, insansız platformların deniz karakol uçaklarının yerini almasından çok onları tamamlamasına dayanıyor. İnsanlı bir deniz karakol uçağı geniş bir alanda saatlerce görev yapabilse de mürettebat ve işletme maliyeti yüksek. AKSUNGUR gibi bir İHA ise sonobuoy bırakma ve dinleme gibi zaman alıcı işleri üstlenerek insanlı uçakların daha kritik görevlere ayrılmasına imkân tanıyabiliyor.

Görevin millî motorla yapılması da ayrı bir önem taşıyor. TEI’nin geliştirdiği TEI-PD170, AKSUNGUR’un yabancı motor tedarikine bağımlılığını ortadan kaldırıyor. Bu, deniz görevleri için platformun kesintisiz üretilip konuşlandırılabilmesinin ön koşullarından biri.

Sıradaki eşik: Tespitten angajmana

AKSUNGUR aselBUOY görevi, Türk İHA’larının denizaltı savunma harbinde yalnızca gözlemci değil, sensör yerleştiren ve veri toplayan aktif unsurlara dönüştüğünü gösterdi. Görev, bırakma, dinleme, aktarma ve işleme halkalarından oluşan zincirin tamamının millî sistemlerle kurulabildiğini ortaya koydu.

AKSUNGUR aselBUOY görevinin başarısı, ASELSAN’ın seri üretime aldığı sonobuoylar için de yeni bir kullanıcı platformu anlamına geliyor.

Önümüzdeki dönemin asıl eşiği ise tespitin ardından gelen aşama olacak. Aktif sonobuoylarla hedefin konumunun kesinleştirilmesi ve tespit edilen bir denizaltıya karşı angajman kabiliyeti, AKSUNGUR’un denizaltı savunma harbindeki rolünü belirleyecek.

Sıkça Sorulan Sorular

aselBUOY nedir?

aselBUOY, ASELSAN’ın geliştirdiği NATO-A boyutunda pasif ve yönlü bir sonobuoy. Denize bırakıldıktan sonra iki farklı derinlikte su altını dinliyor, 5-2400 Hz bandında topladığı akustik verileri VHF üzerinden hava ve su üstü platformlarına aktarıyor ve görev süresi bitince kendini batırıyor.

AKSUNGUR TURNAs-2026’da kaç sonobuoy taşıdı?

TUSAŞ’ın açıklamasına göre AKSUNGUR, 3 adet aselBUOY 100P sualtı akustik dinleme sistemi ile 1 adet sonobuoy taşıdı. Sistemler, platformun üzerindeki pod ile Antalya açıklarına bırakıldı.

Bu, Türkiye’de İHA’dan yapılan ilk sonobuoy atışı mı?

Hayır. Bayraktar TB3, Eylül 2026’daki Denizkurdu-I/2026 Tatbikatı’nda TCG Anadolu’dan havalanarak iki sonobuoy atmıştı. TUSAŞ’a göre AKSUNGUR’un görevi, aselBUOY’un bir İHA’dan atıldığı ilk görev oldu.

TURNAs-2026 nedir?

TURNAs-2026, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 19-27 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya Körfezi ve Doğu Akdeniz’de düzenlediği İnsansız Deniz Sistemleri Tatbikatı. Tatbikata 18 gemi, 11 hava vasıtası ve 25 insansız platformla birlikte 17 firma 41 sistemle katıldı.

AKSUNGUR’un topladığı akustik veriler nerede işlendi?

AKSUNGUR, aselBUOY’lardan aldığı verileri uydu üzerinden Ankara’daki Yer Kontrol İstasyonu’na entegre akustik veri aktarım merkezine iletti. Veriler bu merkezde işlendi ve su altı hedefler tespit edildi.