GÖKHAN Füzesinde Değişken Debili Yakıt Testi Başarılı
TÜBİTAK SAGE tarafından yürütülen GÖKHAN ramjet füze programı, 2025 başı itibarıyla gerçekleştirilen testlerde önemli bir eşiği geride bıraktı. ASELSAN Dergi’nin 123. sayısına göre GÖKHAN ramjet füze, motorunun değişken debili yakıt kontrol sistemlerine dair testleri başarıyla tamamladı.
Neden “Değişken Debili Yakıt Kontrolü” Kritik?
Bu test, kulağa teknik bir ayrıntı gibi gelse de GÖKHAN’ın motor mimarisinin temelini oluşturuyor. TÜBİTAK SAGE Müdürü Kemal Topalömer’in açıklamalarına göre GÖKHAN, sıvı yakıtlı bir ramjet motoru kullanıyor. Sıvı yakıtlı ramjetlerde motor, uçuşun farklı evrelerinde (hızlanma, süzülme, manevra) değişen itki ihtiyacına göre yakıt akışını anlık olarak ayarlayabilmeli; bu da katı yakıtlı sistemlere kıyasla çok daha karmaşık bir yakıt kontrol sistemi gerektiriyor.
Bu zorluk, aynı zamanda sıvı yakıtlı ramjetin avantajının da kaynağı: motor, sabit bir yanma profiline mahkûm kalmadan menzil ve hız arasında dinamik bir denge kurabiliyor. Değişken debili yakıt kontrol testlerinin başarıyla tamamlanması, GÖKHAN’ın bu temel motor mimarisinin sahada çalıştığını doğruluyor.
2012’den Bugüne: GÖKHAN’ın Kökleri
GÖKHAN’ın teknolojik kökleri, Türkiye’nin hava-hava füzesi geliştirme sürecini başlatan 2012 tarihli GÖKTUĞ Projesi’ne uzanıyor. Bu süreçte kısa menzilli BOZDOĞAN füzesinden elde edilen teknolojik kazanımlar, GÖKHAN’ın temelini oluşturdu. TÜBİTAK SAGE, 2018’de sıvı yakıtlı ramjet motoru üzerine iç fizibilite çalışmalarına başladı; bu çalışmalar kurumun bu tür bir sistemi geliştirebilecek teknik yeterliliğe sahip olduğunu ortaya koydu.
Milli Savunma Bakanlığı ile TÜBİTAK SAGE arasında “Millî Ramjet Motorlu Hava-Hava Füzesi (GÖKHAN) Geliştirilmesi Projesi” sözleşmesini 21 Mayıs 2021’de imzaladı. TÜBİTAK SAGE, GÖKHAN’ı kamuoyuna ilk kez Temmuz 2025’teki IDEF fuarında, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın katılımıyla tanıttı. Aynı törende TÜBİTAK SAGE, MKE ve ASFAT geliştirme ve üretime yönelik sözleşmeler imzaladı; taraflar ayrıca menzil ve kabiliyet artırımı için sözleşme değişikliği ile “Uzun Menzilli GÖKHAN” adlı yeni bir geliştirme sözleşmesini de hayata geçirdi.
Meteor’un Yerli Muadili mi?
Kacır, IDEF 2025’teki tanıtım öncesinde GÖKHAN’ın menzilini “Meteor füzesinin yerli muadili olacak şekilde” artırmaya yönelik çalıştıklarını açıkladı. Meteor, Avrupa’nın MBDA konsorsiyumu tarafından geliştirilen ve Eurofighter, Rafale ile Gripen gibi savaş uçaklarında kullanılan, ramjet motorlu uzun menzilli hava-hava füzesi; NATO ülkeleri arasında bu sınıftaki en bilinen referans sistem.
GÖKHAN’ın teknik özellikleri arasında katı-hal aktif radar arayıcı başlık, “at-unut” özellikli akıllı güdüm sistemi ve gelişmiş karşı tedbir/karıştırma önleme kabiliyeti yer alıyor. Füze, çift veri bağı sayesinde uçuş sırasında hedef veya kaynak değiştirebiliyor; her açıdan atış yapabilme ve birden fazla hedefe kilitlenebilme kabiliyetiyle de muharebe sahasında esneklik sağlıyor. Kacır, GÖKHAN’ın menzilinin kısa menzilli BOZDOĞAN ve orta menzilli GÖKDOĞAN füzelerinin çok ötesinde olacağını belirtti; tam menzil rakamı ise gizli tutuluyor.
KAAN ve KIZILELMA’daki Yeri
Kacır, GÖKHAN ve ROKETSAN’ın geliştirdiği katı yakıtlı ramjet füzesi GÖKBORA’nın birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’yi hem sıvı hem katı yakıtlı ramjet teknolojisinde kabiliyet sahibi ülkeler arasına taşıdığını vurguladı. Bu ikili kazanım, dünyada ramjet motorunu seri üretilebilir bir ürüne dönüştürebilen az sayıda ülke arasında yer almak anlamına geliyor.
Kacır’a göre bu projelerin tamamlanması, başta KIZILELMA ve KAAN olmak üzere Türkiye’nin hava platformlarının harp sahasındaki yetkinliğini ileri taşıyacak. Uzun menzilli, ramjet motorlu bir hava-hava füzesi, özellikle görsel menzil ötesi (BVR) muharebe senaryolarında beşinci nesil platformların caydırıcılığını doğrudan etkileyen bir kabiliyet olarak öne çıkıyor.
Sonuç
Değişken debili yakıt kontrol testlerinin başarıyla tamamlanması, GÖKHAN ramjet füzeyi kavramsal bir projeden çok, motor mimarisi sahada doğrulanmış somut bir sisteme dönüştürüyor. 2025 TÜBİTAK faaliyet raporuna göre yer denemeleri hızla sürerken, menzil ve kabiliyet artırımına yönelik yeni blok GÖKHAN üzerindeki çalışmalar da paralel olarak ilerliyor; bu da GÖKHAN’ın önümüzdeki dönemde Meteor’a rakip bir sisteme dönüşme hedefini somutlaştırıyor. Programın güncel gelişmelerine TÜBİTAK SAGE’nin resmi sitesinden ulaşılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
GÖKHAN füzesinin değişken debili yakıt kontrol testi neyi doğruladı?
ASELSAN Dergi’nin 123. sayısına göre GÖKHAN, 2025 başı itibarıyla gerçekleştirilen testlerde ramjet motorunun değişken debili yakıt kontrol sistemlerine ilişkin testleri başarıyla tamamladı.
GÖKHAN neden sıvı yakıtlı ramjet kullanıyor?
TÜBİTAK SAGE, 2018’de başlattığı iç fizibilite çalışmalarının ardından sıvı yakıtlı ramjet teknolojisinde yeterlilik kazandı. Sıvı yakıt, motora uçuş boyunca değişken debide yakıt vermeyi mümkün kılarak menzil ve performans avantajı sağlıyor; ancak bu da hassas bir yakıt kontrol sistemi gerektiriyor.
GÖKHAN’ın GÖKBORA’dan farkı nedir?
GÖKHAN, TÜBİTAK SAGE’nin geliştirdiği sıvı yakıtlı ramjet motorlu bir füze. ROKETSAN’ın geliştirdiği GÖKBORA ise katı yakıtlı ramjet teknolojisini kullanıyor. Türkiye, bu iki projeyle ramjet propülsiyonunun her iki ana teknolojisinde de eş zamanlı kabiliyet kazanıyor.
GÖKHAN, Meteor füzesinin yerli muadili mi?
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, GÖKHAN’ın menzilini Avrupa’nın Meteor füzesinin yerli muadili olacak şekilde artırmaya yönelik çalıştıklarını açıkladı. IDEF 2025’te bu kapsamda menzil ve kabiliyet artırımına yönelik yeni bir sözleşme de imzalandı.
