Vecihi Hürkuş Teknoloji Ödülleri’nde konuşan SSB Başkanı Görgün: “Türkiye Artık Teknoloji Yarışını Uzaktan Takip Eden Bir Ülke Değil”
Dokuzuncusu düzenlenen Vecihi Hürkuş Teknoloji Ödülleri’nde konuşan SSB Başkanı, Türkiye’nin patent başvurularında 36. sıradan 16. sıraya yükseldiğini açıkladı; ASELSAN, ROKETSAN, TEI, TUSAŞ ve STM’ye özel ödül verdi.
Türk havacılık tarihinin öncü ismi Vecihi Hürkuş anısına düzenlenen ve bu yıl dokuzuncusu gerçekleştirilen Vecihi Hürkuş Teknoloji Ödülleri, 14 Ağustos 2026’da Teknopark İstanbul Turgut Özal Etkinlik Merkezi’nde sahiplerini buldu. Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, törende yaptığı konuşmada Türkiye’nin uluslararası patent başvurularında 2000’deki 36. sıradan bugün 16. sıraya, Ar-Ge harcamalarında ise 1,2 milyar dolardan yaklaşık 20 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. Törende 17 kategoride toplam 27 ödül sahiplerini bulurken, savunma ve havacılık sanayiinin amiral gemisi niteliğindeki beş özel ödülü bizzat Görgün takdim etti.
Vecihi Hürkuş’un Mirası: Bireysel Gayretten Kurumsal Güce
Görgün, konuşmasına ödülün bu yılki isim babası Vecihi Hürkuş’u anarak başladı. Kendi tasarladığı uçakla gökyüzüne yükselen ve Türkiye’nin ilk sivil havacılık okulunu kuran Hürkuş’un emeklerinin döneminde karşılık bulmadığını hatırlatan Görgün, bugünkü tabloyu geçmişten ayıran temel farkı şöyle özetledi: geçmişte öncü isimlerin büyük ölçüde bireysel gayretleriyle ilerleyen bu yolculuk, bugün güçlü kurumlar, yetişmiş insan kıymeti ve gelişen sanayi altyapısıyla sürdürülüyor.
“Vecihi Hürkuş bize yalnızca bir havacılık hikâyesi bırakmadı. Bize cesaretin bilgiyle, hayalin emekle, girişimci ruhun ise üretim iradesiyle buluştuğunda nelerin başarılabileceğini gösterdi. HÜRKUŞ’ta, HÜRJET’te ve KAAN’da gördüğümüz mühendislik iradesi, işte bu tarihsel yürüyüşün bugünkü karşılığıdır.”
Prof. Dr. Haluk Görgün, Savunma Sanayii Başkanı
Görgün’ün burada kurduğu bağlantı — Vecihi Hürkuş’tan bugünün HÜRKUŞ eğitim uçağına, HÜRJET’e ve KAAN’a uzanan isim ve miras zinciri — törenin salt sembolik bir anma etkinliği olmadığını, aksine Türk havacılık ve savunma sanayiinin bir asırlık sürekliliğine yapılan bilinçli bir gönderme olduğunu ortaya koyuyor.
Patent ve Ar-Ge’de Sıçrama: Rakamlarla Yirmi Yıl
Görgün’ün konuşmasının en somut kısmı, Türkiye’nin uluslararası patent başvurularındaki ve Ar-Ge harcamalarındaki değişimi gösteren karşılaştırmalı verilerdi. Bu rakamlar, ülkenin teknoloji üretim kapasitesindeki dönüşümü soyut bir söylemden çıkarıp ölçülebilir bir tabloya oturtuyor.
| Gösterge | 2000 / 2002 | 2026 | Değişim |
|---|---|---|---|
| Uluslararası patent başvurusu | 71 adet | 2.000+ adet | ~30 kat |
| Dünya patent sıralaması | 36. sıra | 16. sıra | 20 basamak |
| Ar-Ge harcaması | 1,2 milyar dolar | ~20 milyar dolar | 16,5 kat |
| Ar-Ge’nin millî gelir içindeki payı | Binde 5 | %1,46 | ~29 kat |
Görgün, bu tabloyu uluslararası bir kıyaslamayla da destekledi: 2002-2023 döneminde satın alma gücü paritesine göre Ar-Ge harcamalarını en fazla artıran OECD üye ve gözlemci ülkeleri arasında Türkiye’nin ikinci sıraya yükseldiğini belirtti. Bu veriler, konuşmanın başlığına da yansıyan mesajın omurgasını oluşturuyor: Türkiye artık teknoloji yarışını uzaktan izleyen değil, kendi insan kıymetini yetiştiren, kendi fikrî mülkiyetini üreten ve küresel rekabette konum kazanan bir ülke.
Teknopark İstanbul: 630 Firma, 1,5 Milyar Dolarlık İhracat
Görgün, konuşmasında ödül törenine ev sahipliği yapan Teknopark İstanbul’un kendi büyüklüğüne de değindi. Kampüste bugün 630’un üzerinde firma, 280’i aşkın kuluçka girişimi ve 11 binin üzerinde mühendis ve çalışan faaliyet gösteriyor. Kuruluşundan bu yana yaklaşık 430 kuluçka firmasını mezun eden Teknopark İstanbul, toplamda 1,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirmiş durumda ve üst üste altıncı kez Türkiye’nin en fazla patentli girişime ev sahipliği yapan teknopark unvanını taşıyor.
Bu performansın arkasında, Teknopark İstanbul’un “Firma Karnesi” adını verdiği bir izleme sistemi bulunuyor. Sistem, bünyedeki 600’ün üzerinde Ar-Ge firması ve girişimcinin insan kaynağı, patent, proje geliştirme, destek programlarına katılım, ticarileşme ve ihracat performansını yıl boyunca düzenli olarak takip ediyor. Bu veriler doğrultusunda öne çıkan firmalara, başta kiralama alanlarında indirim olmak üzere toplam değeri yaklaşık 13 milyon TL’ye ulaşan teşvikler sağlanıyor. Vecihi Hürkuş Teknoloji Ödülleri, bu yıl boyunca toplanan verilerin somut bir karşılığı olarak, ekosistemde öne çıkan firmaları 11 ana başarı kategorisinde değerlendirdi.
Beş Özel Ödül: Savunma ve Havacılığın Amiral Gemileri
Törende toplam 17 kategoride 27 ödül sahiplerini buldu. Bunlar arasında Savunma Sanayii Başkanlığı’nın destek programlarından en yüksek performansla yararlanan firmalara verilen “SSB Destek Programları Başarı Ödülü” de yer aldı; bu ödül Ar-Ge kategorisinde Armelsan Savunma Teknolojileri’nin Teknopark şubesine, kuluçka kategorisinde ise Quark Optical Yüksek Teknoloji’ye takdim edildi.
Törenin en dikkat çekici anı ise savunma ve havacılık sanayiinin amiral gemisi niteliğindeki beş özel ödülün bizzat Görgün tarafından takdim edilmesiydi. Bu beş ödül, Türk savunma sanayiinin farklı kritik teknoloji alanlarındaki öncü kuruluşlarını tek tek öne çıkardı.
| Ödül | Alan |
|---|---|
| ASELSAN | Millî Hava Savunmasında Çelik Kubbe Özel Ödülü |
| ROKETSAN | Millî Füze Teknolojilerinde Uzun Menzilli Caydırıcı Teknoloji Özel Ödülü |
| TEI | Millî Havacılık Motorlarında Yüksek Teknoloji Özel Ödülü |
| TUSAŞ | 5. Nesil MMU KAAN Özel Ödülü |
| STM | Millî Savunmada İHA, Dron ve Sürü Sistemleri Yenilikçi Teknoloji Özel Ödülü |
Bu beş ödülün seçimi de kendi içinde anlamlı bir harita çiziyor: hava savunmadan füze teknolojisine, motor geliştirmeden 5. nesil savaş uçağına ve insansız sistemlere uzanan bu beşli, Türk savunma sanayiinin bugün eş zamanlı olarak ilerlediği kritik teknoloji cephelerinin özeti niteliğinde. Görgün, ödül takdimleri sırasında bu tabloyu şu sözlerle çerçeveledi:
“Kritik teknolojilerini geliştiren, yüksek katma değer üreten, küresel standartlara katkı sunan ve dost ülkelerle güvene dayalı teknoloji ortaklıkları kuran bir Türkiye için kararlılıkla çalışacağız.”
Prof. Dr. Haluk Görgün, Savunma Sanayii Başkanı
Ödülün Tarihçesi: Uluğ Bey’den Vecihi Hürkuş’a
Teknopark İstanbul Teknoloji Ödülleri ilk kez 2015 yılında verilmeye başladı. Ancak ödülün bugünkü kimliğini kazanması 2021’den itibaren gerçekleşti: bu tarihten sonra ödüller, Türkiye’nin bilim ve teknoloji tarihine yön veren öncü isimlerin mirasıyla anılmaya başlandı.
- Uluğ Bey — Astronomi ve matematik alanındaki mirası
- Oktay Sinanoğlu — Kuramsal kimya alanındaki uluslararası öncülüğü
- Cezeri — Ortaçağ İslam dünyasının mühendislik ve otomasyon öncüsü
- Nuri Killigil — Türkiye’nin ilk özel silah fabrikasını kuran sanayici
- Vecihi Hürkuş — Bu yılın onur ismi, Türk sivil havacılığının kurucusu
Bu isim listesi, ödülün yalnızca güncel başarıları kutlayan bir tören olmadığını, aynı zamanda Türkiye’nin bilim, mühendislik ve sanayi tarihindeki süreklilik iddiasını her yıl yeni bir öncü isimle tazeleyen bir gelenek olduğunu gösteriyor.
Görgün, konuşmasının kapanışında Vecihi Hürkuş ve ülkenin bilim, teknoloji ve bağımsızlık yolculuğuna katkı sunan tüm öncü isimleri rahmetle andığını belirtti. Törenin hazırlanmasında emeği geçenlere ve tüm paydaşlara teşekkür ederek sözlerini tamamlayan Görgün, gelecek hedefini de net biçimde ortaya koydu: daha fazla özgün teknoloji geliştirmek, daha fazla fikrî mülkiyet üretmek, daha güçlü teknoloji şirketleri çıkarmak ve Türkiye’nin dünya teknoloji ligindeki yerini her yıl daha ileri taşımak.
