HÜRKUŞ Hava Kuvvetleri Envanterine Girdi

TUSAŞ tarafından milli imkânlarla geliştirilen Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı HÜRKUŞ, kabul sürecinin tamamlanmasının ardından Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterine girdi. HÜRKUŞ Hava Kuvvetleri envanter sürecinde yaklaşık üç hafta süren kabul testlerinin ardından 2 uçak resmi olarak teslim alındı; Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasındaki sözleşme toplam 55 uçağı kapsıyor.

13 Yıllık Yolculuk: 2013 Sözleşmesinden 2026 Envanterine

HÜRKUŞ’un envantere girişi, uzun bir sürecin sonu. Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı sözleşmesi, Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasında 26 Aralık 2013’te imzalandı; izleyen sözleşme değişiklikleriyle çalışmalar bugünkü HÜRKUŞ-II konfigürasyonuna evrildi. Güncel tasarım çalışmaları 3 Mayıs 2021’de başladı ve yeni konfigürasyondaki ilk uçak, 29 Aralık 2024’te ilk uçuşunu gerçekleştirdi.

Bültende yer almayan kritik bir eşik ise sertifikasyon: HÜRKUŞ-II, geliştirme, sertifikasyon ve kalifikasyon uçuş testleri kapsamında 2.256 test noktası için yaklaşık 300 sorti uçuş icra edilmesinin ardından 9 Eylül 2026’da Tip Sertifikası aldı. Bu sertifika, envantere girişten yalnızca haftalar önce geldi; yani uçak, resmi olarak uçuşa elverişli olduğu belgelendikten kısa süre sonra teslim edilmeye başlandı.

70 Yıl Sonra İlk: Milli Tasarım İnsanlı Uçak

TUSAŞ, HÜRKUŞ sözleşmesini tanıtırken programın tarihsel önemine dikkat çekmişti: yaklaşık 70 yıl aradan sonra milli tasarım insanlı uçakların Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine kazandırılması. Bu çerçeve, HÜRKUŞ’u yalnızca bir eğitim uçağı tedarik projesi olmaktan çıkarıp, Türkiye’nin insanlı uçak tasarım ve üretim kabiliyetinin yeniden inşasının ilk somut ürünü haline getiriyor.

Program adını Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı gazisi, ilk Türk uçak üreticisi Vecihi Hürkuş’tan alıyor; aynı isim, önceki makalelerimizde ele aldığımız Teknopark İstanbul’un ödüllerinde de yer alıyor.

Teknik Profil

HÜRKUŞ, Pratt & Whitney Canada imzalı 1.600 beygir gücündeki turboprop motoruyla 30.000 feet irtifaya ve 320 KCAS azami hıza ulaşabiliyor. Geliştirme sürecinde yapısal ağırlığın azaltılmasına ve aerodinamik performansın artırılmasına yönelik iyileştirmeler yapıldı; bu çalışmalar, platformu sınıfının en akrobatik ve yüksek performanslı eğitim uçaklarından biri haline getirdi.

Uçak, temel ve ileri başlangıç pilot eğitimini aynı platform üzerinde destekleyecek şekilde tasarlandı. Bu yaklaşım, pilotların modern aviyonik ve görev sistemlerine erken aşamada uyum sağlamasına ve jet eğitim safhasına geçişte eğitim yükünün ve uyum maliyetlerinin azaltılmasına katkı sunuyor. Akıllı uçuş yönetim sistemleri ve dijital eğitim kabiliyetleri, uçuş eğitimlerinin daha etkin yürütülmesini sağlarken bakım ve idame süreçlerinde de maliyet etkin bir yapı sunuyor.

HÜRKUŞ’tan HÜRJET’e, KAAN’a: Eğitim Zinciri

HÜRKUŞ, Türk Hava Kuvvetleri’nin pilot yetiştirme zincirinin ilk basamağı. Pilot adayları temel uçuş ve pilotaj becerilerini HÜRKUŞ’ta kazanacak, ardından jet eğitim aşamasında HÜRJET’e ve nihayetinde beşinci nesil Milli Muharip Uçak KAAN’a geçecek. Bu zincirin ikinci halkası olan HÜRJET’in teslimat konfigürasyonlu ilk uçağı, Ağustos sonunda ilk uçuşunu yapmıştı; zincirin son halkası KAAN ise P1 prototipinin taksi testlerine başlamıştı.

Üç platformun aynı dönemde ilerlemesi, Türkiye’nin yalnızca uçak geliştirmekle kalmayıp bu uçaklarda görev yapacak insan kaynağını da milli bir eğitim ekosistemi içinde yetiştirme hedefinin somutlaşmasını temsil ediyor.

Teslimat Takvimi ve İhracat Potansiyeli

2026 yılı içinde Eylül-Aralık ayları arasında 12 HÜRKUŞ’un Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edilmesi planlanıyor. 2027’den itibaren ayda 2 uçak teslim edilecek ve 55 uçaklık programın 2028 yılı içinde tamamlanması hedefleniyor.

İhracat cephesinde TUSAŞ, Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı HÜRKUŞ-B kapsamında 3 ülkeyle ihracat sözleşmesi imzaladığını açıkladı. Kamuya açık kaynaklarda HÜRKUŞ’un yurt dışı müşterileri arasında Nijer, Libya ve Çad yer alıyor; Nijer ilk ihracat müşterisi olmuştu. TUSAŞ, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin yanı sıra uluslararası pazarlarda 250’den fazla güncel nesil temel eğitim uçağı ihtiyacı öngörüyor ve bu beklentinin kısa sürede birkaç ülkeyle ek sözleşmeye dönüştürülmesini hedefliyor.

Sonuç

HÜRKUŞ’un Hava Kuvvetleri envanterine girmesi, 2013’ten bu yana süren bir programın, Tip Sertifikası’nın ardından ilk somut teslimata ulaşması anlamına geliyor. Yaklaşık 70 yıl sonra milli tasarım bir insanlı uçağın envantere girişi, HÜRJET ve KAAN’la birlikte Türkiye’nin insanlı hava platformu zincirinin ilk halkasını tamamlıyor; 2028’e kadar sürecek 55 uçaklık teslimat takvimi ise bu zincirin pilot yetiştirme kapasitesini kademeli olarak büyütecek. Programın güncel gelişmelerine TUSAŞ’ın kurumsal sitesinden ulaşılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

HÜRKUŞ ne zaman Hava Kuvvetleri envanterine girdi?

TUSAŞ tesislerinde yaklaşık üç hafta süren kabul sürecinin ardından ilk 2 HÜRKUŞ, Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterine resmi olarak dahil edildi. Program toplam 55 uçağı kapsıyor.

HÜRKUŞ’un Tip Sertifikası ne zaman alındı?

HÜRKUŞ-II, geliştirme, sertifikasyon ve kalifikasyon kapsamında 2.256 test noktası için yaklaşık 300 sorti uçuş icra edilmesinin ardından 9 Eylül 2026’da Tip Sertifikası aldı.

HÜRKUŞ’un teknik özellikleri nedir?

HÜRKUŞ, Pratt & Whitney Canada imzalı 1.600 beygir gücündeki turboprop motoruyla 30.000 feet irtifaya ve 320 KCAS azami hıza ulaşabiliyor. Yapısal ağırlığı azaltılan platform, sınıfının en akrobatik ve yüksek performanslı uçaklarından biri olarak tanımlanıyor.

HÜRKUŞ teslimatları ne zaman tamamlanacak?

2026 yılı içinde Eylül-Aralık arasında 12 HÜRKUŞ’un Hava Kuvvetleri’ne teslimi planlanıyor. 2027’den itibaren ayda 2 uçak teslim edilecek ve 55 uçaklık programın 2028 içinde tamamlanması hedefleniyor.